Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.
ZAMKNIJ X

Barok

Barok obejmował głównie wiek XVII. Nazwa „barok” pochodzi ze sztuk plastycznych i architektury. Słowo „barok” ma swoje korzenie najprawdopodobniej w języku hiszpańskim lub portugalskim, gdzie” barocco” znaczy perła o nieregularnym kształcie. Tłem epoki są liczne wojny (m.in. wojna trzydziestoletnia) oraz kontrreformacja i związana z nią nietolerancja religijna. 

Sztuka barokowa

Malarstwo: subiektywizm wobec piękna, brzydota jako pełnoprawny środek ekspresji (Rembrandt, Velazquez, Caravaggio). Główne cechy malarstwa baroku to: alegoryczność, iluzjonizm, kontrast, naturalizm. Obrazowano sceny martyrologiczne i mistyczne. Rozwijało się malarstwo pejzażowe i portretowe. 

Rzeźba: postacie świętych i mitologiczne. Skupienie się na ruchu, napięciu, przemianie, dynamizmie postaci, jej indywidualizmie, elementach brzydoty.
architektura: monumentalizm i wielkość budowli, obficie zdobione i spiralnie skręcone kolumny. Pałace dekorowano wielkimi okuciami i attykami. Wnętrza ozdabiano stiukami, obrazami i rzeźbami.

Kontrreformacja 

Walka prowadzona przez Kościół katolicki z nurtem reformacji, połączona z reformami wewnątrz katolicyzmu. Główną rolę w kontrreformacji odegrał zakon jezuitów. Podstawę dla kontrreformacji stanowiły uchwały soboru trydenckiego, który obradował w latach 1545 –1563. W Polsce kontrreformacja trwała od 1564 (sprowadzenie jezuitów, przyjęcie przez króla i senat uchwał soboru trydenckiego) do 1768 (zniesienie ograniczeń prawnych dysydentów).

Nurty w literaturze barokowej

Literatura dworska – jej przedstawiciele ulegali zagranicznym wpływom, czerpali z obcych wzorów, przejmowali nowinki ideowe i literackie. 

Przedstawiciele:
Jan Andrzej Morsztyn – marinizm - przesadnie wyszukana forma: kunsztowne metafory, kwieciste słownictwo (twórca G. Marino);

Daniel Naborowski – poezja metafizyczna – atmosfera niepewności i sceptycyzmu, tematyka filozoficzna, religijna i erotyczna, wprowadzenie do poezji języka nauki, teologii i filozofii;

Literatura ziemiańska (sarmatyzm) – poeci najczęściej wchodzili w skład ziemiańskiej szlachty, opisywali wzór życia na wsi, chwalili naturę .

Przedstawiciel: Wacław Potocki

Sarmatyzm

Sarmatyzm wywodził się z przekonania, że polska szlachta pochodzi od starożytnego ludu Sarmatów. Po przodkach szlachta rzekomo odziedziczyła odwagę, męstwo, dobroduszność, gościnność oraz umiłowanie wolności. Typowa literatura sarmacka to „Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska”.


Literatura plebejska

Literatura plebejska (miejska) – miasto i problemy jego mieszkańców. Główny bohater literatury plebejskiej to sowizdrzał, który obserwował, obnażał, komentował i wyśmiewał niedoskonałości świata, to postać niepokorna, wesołek i błazen. 

Przedstawiciel: Jan z Kijan.

Główne gatunki literackie baroku

Sonet ->renesans; Jan Andrzej Morsztyn Do trupa.
Sielanka -> renesans; Szymon Zimorowic Roksolanki, to jest ruskie panny.
Epopeja -> antyk; Wacław Potocki Transakcja wojny chocimskiej.
Pamiętnik – opowiadanie z pewnym dystansem czasowym o wydarzeniach, w których autor występował jako uczestnik bądź naoczny świadek; Jan Chryzostom Pasek Pamiętniki.
Hagiografia -> średniowiecze; Piotr Skarga Żywoty Świętych.
Kazanie-> średniowiecze; Piotr Skarga Kazania sejmowe.
Romans – gatunek epiki przepowieściowej, utwór przygodowo – awanturniczy z powikłaną intrygą, zwłaszcza miłosną, Samuel Twardowski Nadobna Paskwalina.

Komentarze

    8 + 9 =