Oświecenie to „czas rozumu”, „wiek filozofii”. Przypada na wiek XVIII. W tym czasie nastąpił gwałtowny rozwój nauki i filozofii, miały miejsce duże przemiany ustrojowe, społeczne, polityczne, gospodarcze.
Ideologia i filozofia oświecenia
Głoszono racjonalizm, czyli możliwość rozumowego poznania świata przez człowieka (racjonalizm). Patrzono na świat i społeczeństwo jak na prawidłowo działającą maszynę. Bóg to Istota doskonała i Ten, który stworzył świat lecz który nie ingeruje w bieg historii i nie interesuje się życiem poszczególnych ludzi – deizm. Podkreślano duże znaczenie doświadczenia (empiryzm) oraz poznania zmysłowego (sensualizm). Dużo uwagi poświęcano edukacji, a krytycznie odnoszono się do instytucji społecznych, politycznych oraz Kościoła. Wprowadzono pojęcie stanu naturalnego, gloryfikowano naturę (powstał mit „dobrego dzikusa”).
Wzór osobowy to przede wszystkim człowiek oświecony: wolny od przesądów (Wolter), kierujący się rozumem, znający swoje miejsce w społeczeństwie, obywatel-patriota, reformator;
Sztuka oświecenia
Dominuje nurt klasycyzmu, nawiązujący w formie i treści do starożytności, filozofii ładu i umiaru. Przez długi czas współistnieje on z rokokiem, kontynuującym bujność barokową, a następnie z sentymentalizmem, akcentującym nową uczuciowość.
Encyklopedyści to krąg twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej. Początkowo miał to być tylko przekład angielskiej Encyklopedii, które rozrósł się w wielotomowe dzieło, zapoczątkowane w 1751 i zakończone w 1772 (28 tomów) pod kierunkiem Diderota, będące manifestem filozofii racjonalistycznej. Do grona twórców Encyklopedii należeli m.in. Wolter, Rousseau, Monteskiusz i inni.
Instytucje polskiego oświecenia
Collegium Nobilium to szkoła dla młodzieży szlacheckiej założona w 1740 w Warszawie przez Stanisława Konarskiego. Prowadzili ją pijarzy. Miała szeroki program z zakresu wiedzy ogólnej (nauki przyrodnicze, ekonomia, prawo, języki obce, architektura). Nauka trwała 8 lat. Językiem wykładowym była łacina. Uczyło się tam wielu wybitnych Polaków. Dała początek reformie szkolnictwa polskiego. Istniała do 1832.
Biblioteka Załuskich, nazywana też Biblioteką Rzeczypospolitej, była...
Oświecenie
Autor: Streszczenia.pl
Uzyskaj pełny dostęp!
Wysyłając SMS otrzymasz nieograniczony
dostęp do całego tekstu oraz wszystkich opracowań lektur dostępnych na stronie Streszczenia.pl
dostęp do całego tekstu oraz wszystkich opracowań lektur dostępnych na stronie Streszczenia.pl
Wyślij SMS o treści: koddtekst na numer: 73480
Otrzymany kod wpisz w pole poniżej:
Otrzymany kod wpisz w pole poniżej:
Dostęp jest ważny przez 7 dni. Koszt SMS'a to tylko 3zł + VAT