Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.
ZAMKNIJ X

Barok

Barok obejmował głównie wiek XVII. Nazwa „barok” pochodzi ze sztuk plastycznych i architektury. Słowo „barok” ma swoje korzenie najprawdopodobniej w języku hiszpańskim lub portugalskim, gdzie” barocco” znaczy perła o nieregularnym kształcie.
Tłem epoki są liczne wojny (m.in. wojna trzydziestoletnia) oraz kontrreformacja i związana z nią nietolerancja religijna. 

Sztuka barokowa:
malarstwo: subiektywizm wobec piękna, brzydota jako pełnoprawny środek ekspresji (Rembrandt, Velazquez, Caravaggio). Główne cechy malarstwa baroku to: alegoryczność, iluzjonizm, kontrast, naturalizm. Obrazowano sceny martyrologiczne i mistyczne. Rozwijało się malarstwo pejzażowe i portretowe. 
rzeźba: postacie świętych i mitologiczne. Skupienie się na ruchu, napięciu, przemianie, dynamizmie postaci, jej indywidualizmie, elementach brzydoty.
architektura: monumentalizm i wielkość budowli, obficie zdobione i spiralnie skręcone kolumny. Pałace dekorowano wielkimi okuciami i attykami. Wnętrza ozdabiano stiukami, obrazami i rzeźbami.

Kontrreformacja – walka prowadzona przez Kościół katolicki z nurtem reformacji, połączona z reformami wewnątrz katolicyzmu. Główną rolę w kontrreformacji odegrał zakon jezuitów. Podstawę dla kontrreformacji stanowiły uchwały soboru trydenckiego, który obradował w latach 1545 –1563. W Polsce kontrreformacja trwała od 1564 (sprowadzenie jezuitów, przyjęcie przez króla i senat uchwał soboru trydenckiego) do 1768 (zniesienie ograniczeń prawnych dysydentów).

Nurty w literaturze barokowej:
literatura dworska – jej przedstawiciele ulegali zagranicznym wpływom, czerpali z obcych wzorów, przejmowali nowinki ideowe i literackie. Przedstawiciele:
Jan Andrzej Morsztyn – marinizm - przesadnie wyszukana forma: kunsztowne metafory, kwieciste słownictwo (twórca G. Marino)
Daniel Naborowski – poezja metafizyczna – atmosfera niepewności i sceptycyzmu, tematyka filozoficzna, religijna i erotyczna, wprowadzenie do poezji języka nauki, teologii i filozofii
literatura ziemiańska (sarmatyzm) – poeci najczęściej wchodzili w skład ziemiańskiej szlachty, opisywali wzór życia na wsi, chwalili naturę  Przedstawiciel: Wacław Potocki
-     Sarmatyzm wywodził się z przekonania, że polska szlachta pochodzi od starożytnego ludu Sarmatów. Po przodkach szlachta rzekomo odziedziczyła odwagę, męstwo, dobroduszność, gościnność oraz umiłowanie wolności. Typowa literatura sarmacka to „Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska”.
literatura plebejska (miejska) – miasto i problemy jego mieszkańców. Główny bohater literatury plebejskiej to sowizdrzał, który obserwował, obnażał, komentował i wyśmiewał niedoskonałości świata, to postać niepokorna, wesołek i błazen. Przedstawiciel: Jan z Kijan.

Główne gatunki literackie baroku:
sonet ->renesans; Jan Andrzej Morsztyn Do trupa
sielanka -> renesans; Szymon Zimorowic Roksolanki to jest ruskie panny
epopeja -> antyk; Wacław Potocki Transakcja wojny chocimskiej
pamiętnik – opowiadanie z pewnym dystansem czasowym o wydarzeniach, w których autor występował jako uczestnik bądź naoczny świadek; Jan Chryzostom Pasek Pamiętniki
hagiografia -> średniowiecze; Piotr Skarga Żywoty Świętych
kazanie-> średniowiecze; Piotr Skarga Kazania sejmowe
7. romans – gatunek epiki przepowieściowej, utwór przygodowo – awanturniczy z powikłaną intrygą, zwłaszcza miłosną, Samuel Twardowski Nadobna Paskwalina